40 اصل Triz
ساعت ۱٠:۱٩ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٢٩ آبان ۱۳۸٧ : توسط : حسین
 

منبع: http://www.creativity.ir

 
چهل اصل نوآوری TRIZ

اصل ۱ – جداسازی
الف ) جسم را به اجزای جدا از هم تقسیم کنید.
ب ) جسم را به صورت قطعه قطعه در آورید.
ج ) میزان قطعه قطعه بودن جسم را افزایش دهید.

مثال ۱ : تفکیک و تقسیم شدن تسمه نقاله برای کارایی بیشتر


اصل ۲– استخراج
الف ) مشخصه یا قطعه‌ای مزاحم جسم را از آن برگزینید ( آن را جدا کرده یا حذف کنید )
ب ) تنها مشخصه یا قطعه لازم را برگزیند .

مثال ۱: استفاده از نوار آموزشی یک سمینار بجای رفتن به خود سمینار برای صرفه جویی در هزینه های آموزش ( جدا کردن قسمت مفید که همان مطالب ارائه شده در نوار آموزشی است که تنها مشخصه لازم است .)
مثال ۲ : استفاده از مترسک بجای آدم برای فراری دادن پرندگان از مزارع.
Image


اصل ۳– کیفیت موضعی
الف ) از ساختار همگن یک جسم یا محیط خارجی ( عملکرد بیرونی ) , به سوی ساختار ناهمگن گذر کنید .
ب ) اجرای مختلف جسم را به انجام کارکردهای مختلف وا دارید .
ج ) هر قسمت از جسم را, در شرایطی که عملکرد آن مطلوبتر است قرار دهید .

مثال ۱: مداد پاک کن: یک طرف آن برای نوشتن و یک طرف دیگر برای پاک کردن لذا هر طرف آن از کیفیت موضعی مختلفی برخوردار ست.
مثال ۲: چکش دوسر که از یک طرف آن برای کوباندن میخ و از طرف دیگر آن برای کشیدن میخ استفاده می شود.
Image

اصل ۴ – عدم تقارن
الف ) فرم تقارن یک جسم را با فرم نامتقارن آن جایگزین کنید .
ب ) در صورتی که جسم موجود نامتقارن است میزان عدم تقارن آن را افزایش دهید .

مثال ۱: کلیدها معمولا غیر متقارن و غیر شبیه بهم هستند.
مثال ۲: پلاک سه شاخه ای برق برای رعایت سیم فاز و نول بصورت غیر متقارن است تا فقط از یک طریق در پریز مربوطه وارد شود.
Image
مثال ۳ : عینک هم از نظر افقی غیر متقارن هست و هم از نظر نوع عدسی متناسب با هر چشم و احتمالاْ با کانونهای نوری متفاوت است.


اصل ۵ – ترکیب‌کردن ( ادغام کردن )
الف ) اجسام مشابه یا اجسامی را که برای انجام عملکردهای پیاپی در نظر گرفته شده‌اند به صورت مکانی با یکدیگر ترکیب کنید .
ب ) عملکردهای مشابه یا پیاپی را به صورت زمانی با یکدیگر ترکیب کنید .

مثال ۱ : ترکیب آب گرم و سرد توسط شیرهای ترکیبی.
مثال ۲ : استفاده از کاتریج رنگی در پرینتر برای ترکیب رنگها.
Image

اصل ۶ – جامعیت
به منظور رفع نیاز به چند جسم , یک جسم می‌تواند عملکرد‌های چند گانه‌ای ارائه دهد .

مثال ۱ : چاقوی ارتشی سویسی ( چند کاره )
Image
مثال۲: آچار فرانسه که با تغیر اندازه آن میتوان برای باز و بسته کردن پیچ های مختلف از آن استفاده کرد.
Image

اصل ۷ – تو در تو بودن
الف ) جسمی را داخل جسم دوم و جسم دوم را نیز داخل جسم سوم قرار دهید.
ب ) جسمی از داخل حفره‌ای در جسم دیگر بگذرانید.

مثال ۱ : آنتن‌های تلسکوپی و تو‌درتو
Image
مثال۲ : متر اندازه‌گیری
Image
مثال۳ : عروسک های روسی تو‌درتو
Image
مثال ۴: میز و صندلی های در هم
مثال ۵: ظروف و وسایل آشپزخانه تو‌درتو


اصل ۸ – عامل تعادل و توازن
الف ) وزن جسم را به وسیله اتصال دادن آن با جسم دیگری که دارای نیروی بالا برنده است , جبران کنید .
ب ) وزن جسم را به وسیله نیروهای آیرودینامیکی یا هیدرودینامیکی جبران کنید .

مثال ۱: کیسه هوا ( آبدان ) ماهی برای حفظ تعادل آن در آب
Image
مثال ۲: بال عقب ماشین‌های مسابقه‌ای برای حفظ تعادن آنها در سرعت‌های بالا


اصل ۹ – مقابله پیشاپیش
الف ) در صورتی که لازم است عملکردی انجام شود , مقابله پیشاپیش نسبت به آن را مد نظر داشته باشید .
ب ) در صورتی که لازم است جسمی تحت کشش باشد , کشش متضاد آن را پیشاپیش مد نظر داشته باشید .
مثال: لباس قلعی ضد اشعه X


اصل ۱۰ – کنش پیشاپیش
الف ) کنش مورد نیاز را به صورت کلی و جزئی , پیشاپیش انجام دهید .
ب ) به اجسام طوری نظم بدهید که بدون اتلاف وقت در زمانی که منتظر کنش هستند , وارد عمل شوند . ( در مناسبترین وضعیت )
مثال۲ : دیوارهای پیش ساخته
مثال ۳ : مرغ پرکنده و از قبل آماده شده


اصل ۱۱- حفاظت پیشاپیش
قابلیت اطمینان نسبتا پایین یک جسم را با یک حرکت خنثی کننده, پیشاپیش جبران کنید .


اصل ۱۲ – هم پتانسیلی
شرایط کار را طوری تغییر دهید که لازم نباشد جسمی بالا رفته یا پایین بیاید .
مثال : استفاده از قفل کانل برای حر کت کشتی از یک سطح به سطح دیگر.


اصل ۱۳ – معکوس کردن
الف ) به جای عملکردی که توسط مشخصات مساله تحمیل شده عملکرد مخالف آن را به کار گیریم .
ب ) شئ را به یک قطعه متحرک تبدیل کنید , یا اینکه قطعات غیر متحرک را متحرک ساخته و محیط خارج را غیر متحرک نماید .
مثال : اخیراْ یک شرکت آمریکایی نوشابه‌ای با نام تجاری dnL به بازار عرضه کرده که معکوس نام تجاری 7up است و از این ایده بسیار سود برده است.


اصل ۱۴ – کروی ساختن
الف ) قطعه های خطی و سطوح مسطح را با قطعات و سطوح خمیده و همچنین اشکال مکعبی را با اشکال کروی تعویض کنید
ب ) از غلتک‌ها , توپ‌ها و مارپیچ‌ها استفاده کنید .


اصل ۱۵- پویایی
الف ) مشخصات جسم یا محیط خارج را به گونه‌ای بسازید که برای عملکرد بهینه , عملیات در هر مرحله به طور خودکار تنظیم شود .
ب ) جسم را به عناصری تقسیم کنید که بتوانند به صورت مرتبط با هم , موقعیت خود را تغییر دهند .
ج ) در صورتی که جسمی غیر قابل حرکت یا قابل تعویض کنید .
مثال : صندلی تا شو


اصل ۱۶- عملکرد ناقص, بیش از حد یا مازاد
اگر به دست آوردن 100% یک اثر مطلوب مشکل است , برای ساده‌سازی مساله مقداری کمتر یا بیشتر از آن را به دست آورید .


اصل ۱۷ – حرکت به بعدی جدید
الف ) مسائل مربوط به حرکت خطی جسم را با امکان پذیر ساختن حرکت در دو بعد , برطرف کنید ( در راستای یک سطح ) . به نحو مشابه , مسائل مربوط به حرکت جسم در یک صفحه را با امکان پذیر ساختن حرکت در سه بعد , برطرف نمایید .
ب ) به جای آرایش اجسام در یک لایه, آرایشی چند لایه‌ای را به کار ببرید .
ج ) جسم را کج کرده یا بر روی لبه خود بچرخانید .
د ) تصاویر را بر روی سطوح مجاور یا عقب جسم بیاندازید .


اصل ۱۸- ارتعاش مکانیکی
الف ) جسم را به ارتعاش وا دارید .
ب ) اگر جسم در حال نوسان است , فرکانس آن را تا حد فرا صوت افزایش دهید .
ج ) فرکانس تشدید را به کار بگیرید .
د ) به جای ارتعاشات مکانیکی از ارتعاشات پیزو استفاده کنید .
ه ) ارتعاشات فرا صوت و میدان الکترومغناطیسی را با هم به کار بگیرید .


اصل ۱۹ – عملکرد دوره ای
الف ) به جای عملکرد مستمر از یک عملکرد دوره ای ( ضربه ای ) استفاده کنید .
ب ) در صورتیکه یک عملکرد هم اکنون دوره ای است , فرکانس آن را عوض کنید .
ج ) از توقف های بین ضربه‌ها برای تامین کنش‌های اضافی بهره بگیرید .


اصل۲۰ – تداوم کنش مفید
الف ) عملکرد را بدون توقف به انجام برسانید , در این حال باید تمام قطعات جسم به طور مستمر و با ظرافت کامل , در حال کار باشند .
ب ) یک حرکت زاید و واسطه‌ای را حذف کنید .
مثال : استفاده از پرینتری که هم در موقع رفت و هم در موقع برگشت کاتریج آن عمل پرینت را انجام می دهد. ( تداوم کنش مفید)


اصل۲۱- حمله سریع
عملکرد زیان بار یا خطرناک را با سرعت بسیار بالا به انجام برسانید.
مثال : بهره گیری از دریل پر سرعت برای تراش دندان بدون احساس درد.


اصل۲۲- تبدیل ضرر به سود
الف ) یک اثر زیان بار یا یک عامل زیان بار محیطی را برای به دست آوردن یک اثر مثبت به کار بگیرید .
ب ) با ترکیب یک عامل زیان بار با یک عامل زیان بار دیگر , آن را از میان بردارید .
ج ) مقدار کنش زیان بار را تا جایی که ضررهای آن بر طرف شود , افزایش دهید .


اصل ۲۳- باز خورد
الف ) بازخورد را ارائه کنید .
ب ) در صورتی که بازخورد هم اکنون موجود است , آن را معکوس کنید .


اصل ۲۴- واسطه و میانجی
الف ) برای انتقال یا انجام یک عملکرد , از یک جسم واسطه استفاده کنید .
ب ) جسم به طور موقت به جسم دیگری که حذف کردن آن آسان است , متصل کنید .


اصل ۲۵- خدمت دهی به خود
الف ) کاری کنید که شئ مورد نظر کارهای خدماتی, کارکردهای کمکی و عملیات مربوط به تعمیرات خود را, خود انجام دهد . ب ) از زایدات مواد و انرژی استفاده کنید .


اصل ۲۶- کپی‌کردن
الف ) به جای استفاده از جسمی که ساختار پیچیده دارد , گران قیمت و حساس است و کار با آن راحت نیست , از کپی ساده و ارزان قیمت آن استفاده کنید .
ب ) یک جسم یا سیستمی متشکل از چند جسم را با کپی و یا تصاویر اپتیکی آن تعویض کنید برای کوچک و بزرگ کردن تصویر می‌توانید از یک مقیاس استفاده کنید .
ج ) در صورتی که از کپی‌های اپتیکی با نور معمولی استفاده می‌کنید آنها را با نوع مادون قرمز یا ماورای بنفش تعویض کنید مثال : استفاده از زیور آلات بدلی بجای اصلی


اصل ۲۷- استفاده از جسم ارزان قیمت با عمر کوتاه به جای جسم گران قیمت و با دوام
یک جسم گران قیمت را با مجموعه‌ای از اجسام ارزان قیمت تعویض کرده و از برخی مشخصا ت چشم پوشی کنید ( برای مثال عمر طولانی ) .
مثال ۱: استفاده از کبریت بجای فندک برای روشن کردن سیگار
مثال ۲ : استفاده از وسایل یکبار مصرف ( نظیر ظروف - دستمال - تیغ - فندک - دوربین - موبایل - پیش بند کودک - مسواک - لباس آزمایشگاه - کلاه و غیره )


اصل ۲۸- تعویض یک سیستم مکانیکی
الف ) سیستم مکانیکی را با یک سیستم نوری صوتی یا بویایی تعویض کنید .
ب ) از میدان‌های الکترونیکی, مغناطیسی یا الکترو مغناطیسی برای اثر گذاری بر جسم استفاده کنید .
ج ) میدان‌ها را تعویض کنید .
د ) یک میدان را به همراه ذرات فرو مغناطیس به کار ببرید .


اصل ۲۹- استفاده از ساختار پنوماتیک یا هیدرو لیک
قطعات جامد یک جسم را با مایع یا گاز تعویض کنید این قطعات برای باد شدن می توانند از هوا یا آب استفاده کنند, همچنین می‌توانید بالش‌های هوا یا هیدرواستاتیک را به کار بگیرید .


اصل ۳۰- پرده های انعطاف پذیر یا پوسته‌های نازک
الف ) ساختار معمول را با غشای انعطاف پذیر و پرده‌های نازک تعویض کنید .
ب ) یک جسم را به وسیله پرده‌های نازک غشای ظریف از محیط خارج آن جدا کنید .


اصل ۳۱ – استفاده از متخلخل
الف ) جسم را متخلخل نموده یا از اجرای متخلخل اضافی استفاده کنید ( به صورت محتویات داخلی‌, روکش و غیره )
ب ) در صورتی که جسم هم اکنون متخلخل است , حفره ها را پیشاپیش با ماده‌ای پر کنید .


اصل ۳۲- تعویض رنگ
الف ) رنگ جسم یا محیط اطراف آن را تغییر دهید .
ب ) شفافیت جسم یا محیط اطراف آن را تغییر دهید .
ج ) به منظور مشاهده بهتر اجسام یا اشیایی که دیدن آنها مشکل است , از مواد افزودنی رنگین استفاده کنید .
د ) در صورتی که هم اکنون از چنین مواد افزودنی استفاده می شود , از علایم درخشان یا اجزای ردیاب استفاده کنید .
مثال: شیشه الکترو کرومیک ( تغییر رنگ بر اساس تابش نور)


اصل ۳۳- همجنس و همگن‌سازی
کاری کنید که اجسام با جسم اولیه هم جنس خود , یا جنسی با رفتار مشابه جنس خود , تعامل داشته باشند .


اصل ۳۴- ردکردن و باز سازی قطعات
الف ) پس از تکمیل یک عملکرد و یا بی استفاده شدن یک جزء از جسم , آن را دور انداخته یا تغییر دهید ( مثلا آن را تخریب یا حل کنید یا بخار نمایید )
ب ) هر قطعه استفاده شده جسم را سریعاً بازسازی کنید .
مثال : پوکه گلوله مسلسل یا تفنگ پس از شلیک بلا مصرف بوده و بیرون انداخته می شود.


اصل ۳۵- تغییر خواص فیزیکی و شیمیایی یک جسم
حالت کلی یک جسم , تراکم چگالی , میزان انعطاف پذیری و یا دمای جسم را عوض کنید .
مثال : صابون مایع


اصل ۳۶ – تغییر فاز
اثری را که زمان تغییر فاز یک ماده اتفاق می‌افتد , به کار بگیرید نمونه‌های زمان تغییر حجم یا زمان تغییر حجم یا زمان آزاد‌سازی یا جذب انرژی هستند .


اصل ۳۷- انبساط حرارتی
الف ) از انبساط ( انقباض ) یک ماده به کمک حرارت ( سرما ) استفاده کنید .
ب ) از مواد متفاوت با ضرایب انبساط حرارتی متفاوت بهره بگیرید .
مثال: سویچ‌های حرارتی


اصل ۳۸ – استفاده از اکسید کننده‌های قوی
الف ) هوای معمولی را با هوای غنی شده جایگزین کنید .
ب ) هوای غنی شده را با اکسیژن جایگزین کنید .
ج ) در داخل اکسیژن یا هوا , ماده را در معرض اشعه یونیزه کننده قرار دهید .
د ) از اکسیژن یونیزه شده استفاده کنید .
مثال: کپسول غواسی


اصل ۳۹ – محیط بی اثر
الف ) محیط معمولی را با محیط بی‌اثر تعویض نمایید .
ب ) فرایند را در خلا به انجام برسانید .


اصل ۴۰ – مواد مرکب
ماده همگن را با یک ماده مرکب جایگزین کنید .
Image

 
TRIZ چیست ؟
ساعت ۱٠:۱٥ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٢٩ آبان ۱۳۸٧ : توسط : حسین
     
 
واژه TRIZ برگرفته شده از حروف اول کلمات در عبارت روسی زیر می‌باشد :
(Teoriya Resheniya Izobrototelskikh Zadatch)
که برابر انگلیسی آن عبارت Theory of Inventive Problem Solving (با مخفف TIPS) است که به معنای نظریه حل ابداعانه مساله می‌باشد . این دانش در سراسر جهان تحت عنوان TRIZ شناخته می‌شود و متداول شدن این نام به این علت است که بنیانگذار آن ، دانشمند خلاقیت‌شناس روسی گنریچ سائولویچ آلتشولر (G.S. Altshuller) می‌باشد .
دانش TRIZ با نامها و عنوانهای توصیف‌گر مختلفی همانند نوآوری نظام‌یافته ، خلاقیت اختراعی ، فناوری خلاقیت و نوآوری ، روش‌شناسی اختراع ، الگوریتم اختراع ، روش‌شناسی حل مساله‌های ابداعی ، روش‌شناسی حل ابتکاری و ابداعانه مساله ، مهندسی خلاقیت و نوآوری ، روش‌شناسی خلاقیت ، خلاقیت‌شناسی اختراع ، خلاقیت‌شناسی فناوری و مواردی از این قبیل نامیده می‌شود .
دانش TRIZ می‌تواند در دامنه‌ای از یک طیف مفهومی و گستره‌ای از تعاریف قرار گیرد که یک انتهای آن نوعی جهان‌بینی خلاق یا رویکردی جامع به علوم و فناوری و انتهای دیگر آن انواعی از ابزارهای حل خلاق مساله و فنون خلاقیت و نوآوری را شامل گردد .
آلتشولر TRIZ را تحت عنوان علم فناوری خلاقیت و نوآوری می‌داند ؛ با نتیجه‌گیری از دیدگاه آلتشولر می توان TRIZ را نوعی علم خلاقیت‌شناسی (Creatology) دانست .
یکی از دانشمندان برجسته TRIZ به نام سیمون ساورانسکی این دانش را چنین تعریف کرده است :
TRIZ ، یک دانش انسانگرای مبتنی بر روش‌شناسی نظام‌یافته برای حل ابداعانه مساله است .
همچنین برخی صاحبنظران TRIZ را این چنین تعریف می‌کنند :
TRIZ عبارت است از نوعی رویکرد الگوریتمی برای حل ابداعانه مسائل فنی و فناورانه .
با توجه به عنوانهای توصیف‌گر مختلفی که برای نامیدن TRIZ ذکر کردیم می‌توانیم به شناخت بیشتری درباره مفهوم کلی دانش TRIZ دست یابیم .
تاریخچه دانش TRIZ به چه زمانی باز می‌گردد ؟
شالوده‌های دانش TRIZ از سال 1946 توسط گنریچ آلتشولر بر اساس نتایج حاصل از مطالعه اختراعات مختلف پایه‌گذاری شد .
آلتشولر که به پدر TRIZ شهره است در سال 1926 در روسیه متولد گردید ؛ وی که از همان دوران نوجوانی نسبت به ابداعات و اختراعات کنجکاوی و علاقه خاصی داشت و اولین اختراع خود را در سن چهارده سالگی انجام داد ، در اداره ثبت اختراعات مشغول به کار شد .
کار او کمک به مخترعین برای ثبت اختراعاتشان بود ؛ او در حین کار ، گاهی به حل مسائل فنی آنان کمک می‌کرد . در این دوران بود که او دریافت حل مسائل فنی که منجر به اختراع و نوآوری می‌شود به اصول و روشهایی فراتر از تکنیکهای خلاقیت شناخته‌شده تا آن هنگام نیاز دارد . آلتشولر در طی مطالعات خود به این نتیجه مهم رسید که یک نظریه اختراع بایستی دارای چند ویژگی اصلی از جمله موارد زیر باشد :
1- شامل یک فرایند گام‌به‌گام و نظام‌یافته باشد .
2- بتواند از میان گستره‌ای از راه‌حلها ، مستقیما به بهترین راه‌حل (راه‌حل ایده‌آل یا کمال) منجر گردد .
3- دارای ویژگی تکرارپذیری باشد .
4- بتواند ساختاری برای دانش ابداع ارائه نماید .
آلتشولر بیش از بیست‌هزار اختراع ثبت شده (Patent) را مورد بررسی قرار داد تا متوجه شود اختراعات به عنوان مساله‌های ابداعی (یعنی مساله‌هایی که راه‌حل آنها مشخص نیست و بایستی آن را با روشهای خلاق و ابداعی کشف نمود .) چگونه حل شده‌اند .
از بین این تعداد آلتشولر چهار‌هزار اختراع مهم و برجسته و به عبارتی راه‌حلهای خلاق و ابداعی اصلی را مورد مطالعه عمیقتر قرار داد . براساس نتایج حاصل از این نوع مطالعات خلاقیت‌شناسی تحلیلی ، آلتشولر به کشفیات بسیار مهمی دست یافت و اصول ، مفاهیم و روش های TRIZ را به عنوان یک علم نوین و بسیار باارزش به جهان ارائه نمود .
البته این خلاقیت و نوآوری فوق‌العاده مهم آلتشولر متاسفانه همانند بسیار از کشفیات و اختراعات کوچک و بزرگ تاریخ در ابتدا درک نشده و با انواع مخالفتها ، مقاومتها و بی‌مهری‌های تاسف‌برانگیز (آنچه که در خلاقیت‌شناسی تحت عنوان اینرسی خلاقیت و نوآوری نامیده می‌شود .) مواجه شد و آلتشولر همانند بسیاری از دانشمندان و مخترعین سختیها و مرارتهای بسیار زیادی را متحمل گردید که مطالعه آن حاکی از اراده والا و تلاش و پشتکار شگفت‌انگیز آنان است .
به دلیل بی‌توجهی‌ها و مخالفتها در آن زمان ، TRIZ نتوانست به خوبی در روسیه ایفای نقش نماید اما پس از پایان جنگ جهانی دوم و گسترش ارتباطات ، کشورهای اروپایی ، آمریکا ، ژاپن و دیگر کشورها با دانش TRIZ آشنا شده و با پی بردن به اهمیت فوق‌العاده زیاد آن بلافاصله آن را جذب کرده و ضمن بکارگیری ، در صدد رشد و توسعه آن برآمدند .
چنانکه در حال حاضر درباره TRIZ به عنوان یک دانش تخصصی تحقیقات وسیعی به عمل می‌آید و اصول و مفاهیم آن توسط بسیاری از دانشمندان ، پژوهشگران ، مدیران ، مهندسان و کارشناسان رشته‌های مختلف علمی در جهت حل مسائل و ایجاد نوآوری­ها به کار گرفته می‌شود و همچنان به سرعت در حال گسترش و تکامل است .
بزرگترین خلاقیت و نوآوری آلتشولر به عنوان یک دانشمند علوم و مهندسی ، یک دانشمند خلاقیت‌شناس و نیز به عنوان یک مخترع ، خلاقیت و نوآوری او درباره خود موضوع خلاقیت و نوآوری بود .
آلتشولر به عنوان مخترع فنون اختراع و پایه‌گذار دانش TRIZ ، با تلاش و پشتکار بسیار زیاد به مدت پنجاه‌ودو سال در راستای رشد و توسعه آن کوشید و یکی از اصلی‌ترین و موثرترین بنیانگذاران علم خلاقیت‌شناسی و از بزرگترین دانشمندان قرن بیستم محسوب می‌شود . (آلتشولر در سال 1998 در آمریکا از دنیا رفت) نقش و اهمیت نظریه TRIZ شاهکار علمی آلتشولر به قدریست که از جنبه‌ای می‌تواند در ردیف نظریه‌های علمی بزرگی مانند نظریه کوانتومی و نظریه نسبیت قرار گیرد و آلتشولر را با دانشمندان بزرگی مانند پلانک ، انیشتین ، شرودینگر ، پیاژه و پائولینگ همسنگ نماید .
اجزای اصلی دانش TRIZ کدامند ؟
به طور کلی مجموعه نتایج حاصل از خلاقیت‌شناسی تحلیلی اختراعات توسط آلتشولر که تشکیل دهنده دانش TRIZ است شامل مفاهیم مختلفیست که مهمترین آنها به صورت فهرست‌وار بیان می‌نماییم :
1- قانون افزایش سطح ایده‌آل بودن (قانون کمال) : به این معنی که نظامهای فنی همواره به سمت افزایش درجه ایده‌آل بودن یا کمال خود پیش می‌روند . ایده‌آلی یا سطح ایده‌آل بودن عبارت است از نسبت مجموع کلیه جنبه‌های مثبت و مفید سیستم به مجموع کلیه جنبه‌های منفی و مضر سیستم .
2- سیستم چهار مرحله‌ای حل مساله :
2-1- شناخت مساله .
2-2- فرمول‌بندی مساله .
2-3- جستجوی مسائل قبلا حل شده . (استفاده از سی‌ونه پارامتر مهندسی)
2-4- استفاده از الگوهای راه‌حلهای کشف شده . ( بکارگیری چهل اصل اختراع)
3- سطوح پنجگانه حل مساله و نوآوری :
3-1- راه‌حلهای مشخص .
3-2- بهبودهای کوچک .
3-3- بهبودهای بزرگ .
3-4- مفاهیم جدید .
3-5- کشف‌های بنیادی .
4- تحلیل ماده-میدان (تحلیل Vepol) :
با استفاده از این تحلیل مسائل به طور کلی به دو دسته تقسیم می‌شوند :
4-1- مسائل آشنا (مانوس) ، تحت عنوان مسائل استاندارد .
4-2- مسائل ناآشنا (نامانوس) ، تحت عنوان مسائل غیر استاندارد .
5- قوانین هشتگانه تحول و تکامل نظامهای فنی (قوانین پیشرفت فناوری) .
6- هفتادوشش راه حل ابداعانه استاندارد :
مسائل استاندارد شناخته شده با تحلیل Vepol می‌توانند با استفاده از این هفتادوشش راه‌حل ابداعانه استاندارد ، حل شوند .
7- ماتریس تناقض‌ها :
در نظریه TRIZ از مساله ابداعی تحت عنوان تناقض تعبیر می‌شود که معنای آن دو موقعیت متضاد یا دو کیفیت متعارض است ؛ یعنی افزایش سطح کیفیت یکی موجب کاهش سطح کیفیت دیگری می‌شود و حل ابداعانه مساله ، کشف راه حل این تناقض می‌باشد .
8- چهل اصل برای اختراع و نوآوری .
9- مجموعه ای از تاثیرات علمی اساسی :
شامل تاثیرات فیزیکی ، شیمیایی ، هندسی و زیست‌شناختی .
10- روش ARIZ (الگوریتم حل ابداعانه مساله) :
ARIZ یک دستورالعمل نظام‌یافته برای شناسایی راه‌حل مسائل غیراستاندارد با استفاده از قابلیتهای فنون و روشهای خلاقیت می‌باشد .
از فواید و کاربردهای TRIZ بیشتر بدانیم !
با استفاده از دانش TRIZ می‌توان به نتایج و دستاوردهای متعددی یافت که در ذیل به شماری از آنها اشاره می‌نماییم :
1- دستیابی به نوعی نگرش جامع علمی به ابداعات و اختراعات .
2- شکل‌گیری جنبه‌های بسیار مهمی از علم خلاقیت‌شناسی .
3- دستیابی به نوعی جهان‌بینی خلاق .
4- کشف انواعی از راه‌حلها برای مسائل ابداعی یعنی مسائلی که با روشهای معمولی و متداول ، راه‌حل آنها به دست نمی‌آید .
5- دستیابی به بهترین و موثرترین راه‌حلها برای انواع مسائل علمی ، فنی ، انسانی و اجتماعی .
6- پیش‌بینی روند ابداعات و اختراعات در آینده . (خلاقیت‌شناسی آینده‌شناختی)
7- ارائه آموزشهای نوین مبتنی بر TRIZ در مدارس و دانشگاه‌ها . (خلاقیت‌شناسی پرورشی مبتنی بر TRIZ)
8- تسهیل و تسریع روند رشد و توسعه علوم و فناوری .

برگرفته ازسایت:iran_eng.com        


 
رضا کهولی برترین مخترع سال 2005 و 2006
ساعت ۱٠:٠٧ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٢٩ آبان ۱۳۸٧ : توسط : حسین
   

 

 
 
 Image
رضا کهولی متولد 1367 در هشترود می باشد که هم اکنون در رشته مهندسی مکانیک (طراحی جامدات) دانشگاه تبریز مشغول تحصیل است.
کهولی اوایل سال 85 رتبه دوم و جایزه ویژه مسابقات جهانی اختراعات و فناوری‌های نوین را به خاطر ابداع روش جدید باروری ابرها در ژنو کسب کرد. وی که به دعوت موسسه انجمن مخترعان انگلستان علاوه بر شرکت در نمایشگاه بین‌المللی اختراعات و اکتشافات انگلستان در چند دانشگاه این کشور از جمله کینگستون، کمبریج، لیورپول وریدینگ پیرامون اختراعات و ابتکارات خود سخنرانی کرد.
نمایشگاه بین‌المللی اختراعات و اکتشافات انگلستان همه ساله در روزهای 18 تا 21 اکتبر در لندن برگزار می‌شود. در روز سوم نمایشگاه از چهار مخترع برتر جهان در سال 2005 میلادی از کشورهای ایران (رضا کهولی)، آمریکا، فرانسه و انگلستان که کهولی برجسته‌ترین آنها بود با اهدای رتبه علمی و نشان تجلیل شد، این مراسم به طور مستقیم از رسانه‌های انگلستان همچون بی‌بی‌سی پخش شد.
کهولی که در سال 2006 دومین بار با طرحی جدید با عنوان وسیله نقلیه هوایی در نمایشگاه اختراعات انگلیس شرکت کرد، موفق شد از میان 200 مخترع از 13 کشور جهان جایزه ویژه دبل گولد و مدال طلای بخش صنعت این نمایشگاه ‌را کسب کند. دوازده داور ششمین نمایشگاه اختراعات انگلیس با بررسی اختراع این ایرانی از ابعاد مختلف، اختراع وی را به عنوان طرح نخست برگزیدند. وسیله نقلیه هوایی ترکیبی از کشتی، هواپیما و بالن است که بدون نیاز به باند فرودگاه توانایی فرود و پرواز در هر مکانی را دارد. این وسیله نقلیه برای 20 سرنشین طراحی شده و در صنعت توریسم، کشاورزی و نظامی کاربردهای زیادی دارد. بر اساس بررسی کارشناسان ایرانی هزینه ساخت این وسیله هوایی 50 درصدهزینه ساخت هواپیماهایی مانند بوئینگ و ایرباس است .
وی تاکنون 17 اختراع شامل 15 اختراع ملی و دو اختراع بین المللی را به نام خود به ثبت رسانده است .

 
رضا کهولی برترین مخترع سال ۲۰۰۶
ساعت ٩:٥۸ ‎ب.ظ روز شنبه ٧ بهمن ۱۳۸٥ : توسط : حسین

رضا کهولی متولد 1367 در هشترود می باشد که هم اکنون در رشته مهندسی مکانیک (طراحی جامدات) دانشگاه تبریز مشغول تحصیل است، اوایل امسال رتبه دوم و جایزه ویژه مسابقات جهانی اختراعات و فناوری‌های نوین را به خاطر ابداع روش جدید باروری ابرها در ژنو کسب کرد. وی که به دعوت موسسه انجمن مخترعان انگلستان روزهای 20 تا 30 ماه اکتبر در این کشور اقامت گزید علاوه بر شرکت در نمایشگاه بین‌المللی اختراعات و اکتشافات انگلستان در چند دانشگاه این کشور از جمله کینگستون، کمبریج، لیورپول وریدینگ پیرامون اختراعات و ابتکارات خود سخنرانی کرد. نمایشگاه بین‌المللی اختراعات و اکتشافات انگلستان در روزهای 20 تا 33 اکتبر (28 مهر تا 1 آبان) در لندن برگزار شد و در روز سوم نمایشگاه از چهار مخترع برتر جهان در سال 2005 میلادی از کشورهای ایران (رضا کهولی)، آمریکا، فرانسه و انگلستان که کهولی برجسته‌ترین آنها بود با اهدای رتبه علمی و نشان تجلیل شد، این مراسم به طور مستقیم از رسانه‌های انگلستان همچون بی‌بی‌سی پخش شد. وی تاکنون 16 اختراع و ابتکار داشته که عمده‌ترین آنها مربوط به شیوه نوین باروری ابرها است.


خبرنگار گروه دانش و فناوری پیرامون اختراع وی و مشکلاتی که با آن مواجه بوده با وی به گفتگو نشسته است.

رضا کهولی در تعریف باروری ابرها می‌گوید: منظور از این عبارت وادار نمودن ابرها به باریدن یا به بارش بیشتر به طرق مصنوعی است. از نظر علمی می‌توان گفت: زمانی که ابرهای سرد را با مقادیر کافی هسته یخ یا خنک‌کننده به منظور انجماد سریع ابر بارور سازیم. آب موجود در ابر سرد به ذرات یخ تبدیل می‌شود، گرمای نهان را آزاد می‌کند شناوری را فزایش داده و به این طریق حرکت صعودی ابر را تقویت می کند که در شرایط مناسب باعث رشد بیشتر ابر، بخار آب بیشتر و بازده بیشتر بارندگی می‌شود.
کهولی انگیزه اصلی پیرامون بارورسازی ابرها و باران مصنوعی را مشاهده کشاورزان تنگدستی می‌داند که با نگرانی چشم به آسمان می‌دوزند تا شاید کشتزار تشنه‌شان با باران سیراب شود و زحمتشان تباه نشود. او اضافه می‌کند من به این فکر می‌کردم که باید چاره‌ای بیندیشم تا کشاورزان در کارشان مطمئن باشند و از مهاجرت به شهرها به دلیل خشکسالی بپرهیزند.

این دانشجوی 17 ساله با اشاره به تاریخچه بارورسازی ابرها می‌گوید: حدود 30 سال پیش بارورسازی ابرها آغاز شد که در حال حاضر تکنولوژی اصلی آن در دست سه کشور آمریکا، روسیه و ژاپن است و به ویژه آمریکا و روسیه در این زمینه بر اثر پژوهش‌ها و تحقیقات به پیشرفت‌های زیادی رسیده‌اند و این تکنولوژی توسط آنان در کشورهای دیگر اجرا می‌شود. شیوه بارورسازی ابرها در آمریکا و روسیه استفاده از ماده AgI (یدور نقره) است این ماده وقتی به سمت ابر مورد نظر توسط راکت و یا فشنگ شلیک می‌شود چون جاذب رطوبت است باعث جذب قطرات باران و پس از سپری شدن مراحل مختلفی که 45 دقیقه طول می‌کشد سبب بارش باران می‌گردد. کهولی پیرامون نقایص و ضعف‌های استفاده از یدور نقره می‌گوید: یکی از مسائل مهمی که در این روش با آن مواجه می‌شویم زمان طولانی بارورسازی و ایجاد باران مصنوعی است که 45 دقیقه می‌باشد که این مسئله باعث می‌شود بارورسازی در یک مکان صورت پذیرد ولی بارش باران در مکانی دیگر و نه منطقه مورد نظر ما آغاز شود، نمونه ملموس آن چند سال پیش اتفاق افتاد که در گیلان ابرها بارور شد و در گرگان سبب بارش شدید باران ایجاد سیلاب و خسارات مالی بسیار زیاد و نیز تلفات جانی شد و حتی یک بار ابرها در ایران بارور شدند و در کشور دیگری باریدند. دومین مشکل استفاده از یدور نقره اثرات بد زیست محیطی آن و بالاخره تاثیرات نامناسب بر روی انسان است. این در حالی است که یکی از متخصصان طرح بارورسازی ابرها در یزد قبلا گفته بود یدور‌نقره جزء مواد سمی نیست و چون در آب غیرقابل حل است لذا مسمومیت ایجاد نمی‌کند.

وی افزوده بود غلظت یدور نقره در آب باران مصنوعی بین 2 تا 48 واحد در تریلیون است که این مقدار کمتر از یک هزارم میزان مجاز در آب آشامیدنی است و توضیحات این کارشناس محترم شاید در توجیه بارورسازی ابرها توسط یدور نقره و نگرانی‌هایی بوده که در مردم و کارشناسان محیط زیست منطقه مذکور ایجاد شده بود.
این مخترع جوان در توضیح طرح و مزایای روش نوین ابداعی‌اش می‌گوید: در این روش مدت زمان بین باروری و بارش به یک سوم کاهش یافته و 15 دقیقه شده است که این مسئله حالت کنترلی را بیشتر می‌کند و درصد بارش در منطقه مورد نظر بیشتر شده و احتمال خطا کمتر می‌شود از سوی دیگر در این طرح به جای یدور نقره از گاز NO (منوکسید نیتروژن) استفاده می‌شود که با هواپیما به داخل ابرها اسپری می‌شود و نیازی به تجهیزات نظامی برای این منظور نیست و نه تنها این گاز اثرات زیست محیطی مخرب ندارد بلکه چون آب باران مصنوعی ایجاد شده دارای نیترات است، نیترات به زمین اضافه شده و به عنوان یک کود سبب تقویت زمین کشاورزی می‌گردد.
یکی از محاسن دیگر این روش هزینه کم آن است از آنجایی که بارور سازی ابرها با روش‌های قبلی پرهزینه و گران بود به اندازه کافی مورد استفاده قرار نمی‌گرفت اما گاز NO یکی از گازهای ارزان است که در صنایع ما به وفور یافت می‌شود.

کهولی می‌گوید از بعد از نمایشگاه ژنو روی این طرح بیشتر کار کرده‌ایم و الان روی قسمت دوم آن کار می‌کنیم که عبارت از این است که چگونه جلوی بارش را بگیریم و هم اکنون مواردی را بررسی می‌کنیم که سبب از بین رفتن ابر شود یا بتواند NO اسپری شده به ابرها را بی‌اثر کند.
کهولی در مورد چگونگی آگاهی انگلستان از طرح وی می‌گوید وقتی در نمایشگاه ژنو شرکت کرده بودم رئیس انجمن مخترعین انگلستان که در آنجا حضور داشت از من برای سفر به انگلستان و ارائه طرحم در آنجا دعوت کرد.
در کشورهای دیگر از مواد مختلفی برای بارورسازی ابرها استفاده می‌کنند از جمله از ترکیبات نقره، سرب و یخ خشک که این مواد هم ترکیبات سمی هستند و هم هزینه بالایی دارند و از طرف دیگر از یخ خشک نمی‌توان برای تمامی ابرها استفاده کرد. کهولی ضمن اشاره به این مطالب گفت: میزان مشخصی از این مواد برای ابرها استفاده می‌شود و ما هم اکنون در حال نوشتن نرم‌افزاری هستیم که با توجه به مشخصات ابر حجم گاز NO مورد نیاز را محاسبه می‌کند.

تشکیل ابر مستلزم شرایطی است که یکی از آنها این است که رطوبت باشد و دیگر این که این رطوبت بتواند صعود کند. مخترع جوان سردشتی پس از توضیح این مطلب، درباره دلایل و چگونگی بارش می‌گوید این فرآیند به دو طریق صورت می‌گیرد یکی از طریق بروژن که در این روش کریستال‌های یخی در ابر تشکیل می‌شود که سبب جذب قطرات ریز رطوبت به خودشان می‌شود و وقتی قطرات آب به جرم مشخصی رسیدند شروع به بارش می‌کنند. طریق دیگر فرآیند به هم آمیختگی است که ذرات ریز رطوبت در اثر خوردن به هم تشکیل قطرات بزرگ‌تر و سنگین‌تر می‌دهند و بارش آغاز می‌شود. وی می‌گوید هم اکنون کشورهای آمریکایی و آسیایی نظیر اردن و سوریه، سودان و حتی خود ما از کارشناسان روسی برای بارورسازی ابرها استفاده کرده‌ایم و روسیه از این طریق درآمد ارزی بالاتری از انتقال تکنولوژی هسته‌ای دارد، نظر من این است که با توجه به روابط خوبی که ما با کشورهای آسیایی و آفریقایی داریم چرا نباید ما این کار را انجام دهیم تا از طریق انتقال و اجرای این تکنولوژی درآمد ارزی بالایی نصیب کشور سازیم.

کهولی با انتقاد از استفاده از تکنولوژی و کارشناسان روسی در این زمینه می‌گوید روس‌ها در چند سالی که با ما کار می‌کنند اصلا در مورد چگونگی انجام این روش به ما چیزی نگفته‌اند و می‌خواهند در این مورد هم مثل بعضی چیزهای دیگر وابسته به آنها باشیم و خودمان نتوانیم این کار را انجام دهیم.
رضا کهولی با این که با محدودیت‌های زیادی از نظر امکانات در ایران روبرو بوده ولی می‌گوید ترجیح می‌دهد در ایران بماند و اگر اختراع و ابداعی می‌کند به اسم او و یک دانشگاه ایرانی ثبت شود. وی می‌گوید اگر برای تحصیل به خارج از کشور بروم اختراع من به نام دانشگاهی که در آنجا تحصیل می‌کنم تمام می‌شود. کهولی می‌گوید با چند سال کار کردن در هشترود یاد گرفته که با محرومیت و نبود امکانات انس بگیرد و کار کند. وی از عدم همکاری نهادها و سازمان‌های دولتی گله می‌کند و می‌افزاید: با توجه به سن کمکی که دارم توانسته‌ام برای کشورم افتخارآفرین باشم چه در ژنو و چه اکنون در انگلستان که به عنوان مخترع برتر سال جهان انتخاب شدم حتی در انتشار اخباری از موفقیت‌های من، خبرگزاری‌های خارجی بیشتر از رسانه‌های داخلی کار کردند، و همین امر سبب شده که خارجی‌ها بیشتر از هموطنانم در ایران از کارهای من و اهمیت آنها با اطلاع باشند.
کهولی با اشاره به تبعیضی که بین ورزشکاران و نخبگان علمی از سوی مقامات و مسئولین ایرانی اعمال می‌شود تصریح می‌کند باید توجه داشت که سرمایه‌گذاری روی فکر جوانان خلاق بیشتر از سرمایه‌گذاری و توجه به بعضی مسائل دیگر سبب توسعه و پیشرفت کشور می‌شود. می‌بینیم ورزشکاران مدال‌آور ما که البته من نیز برای آنها احترام قائلم دارای زندگی خوب و معیشتی کافی و تامین شده هستند در حالی که نخبگان علمی ما همه از این جهت با مشکل مواجهند. مسئولین ما را می‌بینند، از وضعیت ما اطلاع دارند ولی متاسفانه کم‌توجهی بسیاراست. به عقیده من سرمایه‌گذاری روی فکر، پژوهش و تحقیقات ضامن توسعه و پیشرفت کشور است.

وی پیشنهاد می‌کند که یک مرکز ایده‌پروری به عنوان مثال زیر نظر ریاست جمهوری در ایران ایجاد شود که کارش حمایت و سرمایه‌گذاری روی ایده‌ها باشد مثل ستاد ویژه توسعه نانو.
کهولی که با دانشگاه شریف در ارتباط است اضافه می‌کند: با موسسه مانیز مالزی (انجمن مخترعان مالزی) دانشگاه پوترای مالزی و دانشگاه لندن و انجمن مخترعان انگلستان در ارتباط است و باز تاکید می‌کند در ایران می‌مانم و خدا را شکر می‌کنم که همین حداقل امکانات هم در دسترس است و افرادی هر چند معدود هستند که ما را حمایت می‌کنند.
در انتشار اخبار موفقیت‌های من خبرگزاری‌های خارجی بیشتر از داخلی کار کرده‌اند که این امر سبب شده اهمیت و ارزش کار من در خارج بیشتر نمود داشته باشد،
با روش نوین بارورسازی ابرها این توانایی را داریم که جای کشوری چون روسیه را در انتقال این تکنولوژی به کشورهای آسیایی و آفریقایی بگیریم
کهولی در 4 دانشگاه کینگستون، کمبریج، لیورپول وریدینگ در انگلستان پیرامون اختراعات و ابتکارات خود سخنرانی کرد.

( برگرفته از سایت خبرنگار )