اثر دوپلر در صدای فرود ققنوس
ساعت ۱٢:۳۸ ‎ب.ظ روز جمعه ٢٩ آبان ۱۳۸۸ : توسط : حسین

آیا تا به حال به صدای آمبولانس آژیر کشانی که در حال عبور از نزدیکی شماست توجه کرده اید؟ هنگامی که آمبولانس دور است ، آژیر آن دارای صدایی زیر می باشد و هرچه آمبولانس به شما نزدیکتر می شود ، صدای آژیر نیز بم تر می شود و این فرایند در هنگام دور شدن آمبولانس نیز تکرار می شود و صدای آمبولانس با دور شدن آن زیر تر می شود.

به این فرایند اثر دوپلر گفته می شود. هنگامی که آمبولانس در فاصله ی دوری از شما قرار دارد ، طول موج صدایی که از آژیر آن به شما می رسد زیاد است و هرچه به شما نزدیکتر می شود طول موج صدای آن نیز کم تر می شود و اگر این فرایند از دید طیف نگاری بررسی شود ، طول موج امواج ساطع شده از آمبولانس از رنگ قرمز ( طول موج زیاد ) به رنگ آبی ( کمترین طول موج ) گرایش پیدا می کند که به آن انتقال به آبی گفته می شود . وقتی آمبولانس در کنار ما است، امواج آن دارای کمترین طول موج هستند و با دور شدن آن ، طول موج امواج نیز زیاد خواهد شد و یا به عبارت دیگر طول موج آن از آبی به قرمز مبدل می شود، که  به این پدیده انتقال به سرخ گفته می شود.  اثر دوپلر، انتقال به سرخ و انتقال به آبی، برای هر جسم در حال حرکتی که از خود امواجی ساطع می کند ( صوتی ، نوری و ...) اتفاق می افتد. اثر دوپلر در ستاره شناسی کاربرد فراوانی دارد و با استفاده از آن می توان گفت که کدام جسم به ما نزدیک و کدام جسم در حال دور شدن از ما است. حتی می توان سرعت دور شدن و یا نزدیک شدن آن ها را اندازه گیری کرد . مطالعه در مورد انبساط جهان، یافتن جهت چرخش سیارات و ... همگی به کمک این پدیده صورت گرفته است و کشف این پدیده کمک شایانی به پیشرفت علم ستاره شناسی کرده است.
 
 مثال صدای آژیر آمبولانس و یا صوت قطار همگی مثال هایی قدیمی هستند و بیشتر ما این مثال ها را شنیده ایم. اما هم اکنون مریخ نورد ققنوس و مدارگرد اکتشافی مریخمریخ نورد ققنوس هنگامی که در حال فرود بر روی مریخ بوده، از نزدیکی مدارگرد اکتشافی مریخ می گذرد و این مدارگرد با استفاده از تجهیزات خود ، سیگنال های ساطع شده از این مریخ نورد را ضبط و به زمین مخابره می کند و گروه کنترل پرواز مدارگرد اکتشافی مریخ با پردازش این سیگنال ها ، آن ها را در قالب یک فایل صوتی به همگان ارایه می کند. مثال بسیار جالبی را در این مورد برای ما به ارمغان آورده اند.
 
نزدیک ترین فاصله ای که این دو فضاپیما از یکدیگر داشتند 1550 کیلومتر بوده است. در این فایل شما ابتدا صدای زیری را می شنوید و هرچه فونیکس به مدارگرد نزدیکتر می شود این صدا تقویت می شود و سپس با دور شدن و فرود ققنوس این صدا ابتدا ضعیف و سپس قطع می شود. این فایل صوتی دارای مقدار زیادی نویز است که این نویز به وسیله تجهیزات مدارگرد ذکر شده بوجود آمده است. مطمئنا شما هم مثل ما ، از شنیدن صدای ققنوس شگفت زده و متعجب خواهید شد.

صدای ققنوس را از لینک زیر دانلود کنید:


ادامه مطلب را مطالعه کنید